بازيگران سينما و تلويزيون بنا به طبيعت كارشان در نقش هاى مختلف ظاهر مى شوند، از شاهزاده تا گدا، از كارگر تا كارفرما، از فقير تا پولدار و از عاشق تا بى خيال!
بازى در نقش يك معلم از جمله نقش هايى است كه كمتر بازيگرى مى تواند به آن «نه» بگويد. بازى در اين نقش به خاطر جايگاه اجتماعى و احترام نزد عموم مردم جامعه از يك سو و ارتباط نسل پيشين با نسل كنونى، تقابل دنياى بزرگترها با كودكان و نوجوانان، همچنين نزديكى به وجوه معنوى اين شخصيت از سوى ديگر موقعيتى را براى بازيگران به وجود مى آورد تا توانايى خود را در ايفاى نقش معلم ارائه دهند.
از آنجا كه معلمى حرفه اى مختص به مردان يا زنان نيست، بنابراين هر دو گروه بازيگران زن و مرد در اين نقش جلوى دوربين رفته اند.
در سال هاى پس از انقلاب اسلامى، فرامرز قريبيان يكى از نخستين بازيگرانى است كه در نقش معلم جلوى دوربين رفت، او در فيلم «جنگ اطهر» در نقش آموزگارى به نام اطهر ظاهر شد كه مى كوشد رابطه اى فراتر از وظيفه اش با شاگردان داشته باشد. او در ساخته محمدعلى نجفى شمايل كاملى از معلم هاى انقلابى و معتقد به مبارزه با فقر و ستم ارائه مى دهد.
اما يكى از معروف ترين معلم هاى سينماى ايران بهزاد خداويسى است كه در فيلم «خمره» ساخته ابراهيم فروزش بازى كرد. او كه براى دومين بار جلوى دوربين سينما مى آمد، موفق شد تصوير موفقى از معلم هاى روستايى را با بازى خود ارائه بدهد. او يك بار ديگر نيز در مجموعه «مدرسه اديب» به ايفاى نقش معلم پرداخت.
خداويسى در همين باره به "ايران" مي گويد: «سال ۱۳۷۰ بود و اين دومين تجربه بازيگرى سينمايى ام بود كه هرچند در داخل چندان مورد توجه قرار نگرفت، اما در جشنواره هاى خارجى زيادى شركت كرد. ويژگى اين نقش هم به داستان زيباى استاد مرادى كرمانى باز مى گشت، و هم كار متفاوت ابراهيم فروزش.
استاد على نصيريان كه سال هاست به عنوان يكى از بازيگران تواناى سينماى ايران فعاليت مى كند، سال هاى پيش در فيلم «جاده هاى سرد» در نقش يك معلم روستايى ظاهر شد. او موفق شد در نقش معلمى دلسوز و همراه با بچه هاى روستا به ايفاى نقش بپردازد و خاطره اى ماندگار نه تنها در اين نقش بلكه در سينماى ايران به ثبت برساند. او اين روزها و پس از فراغت از بازى در نقش حاج يونس صباحى، مشغول مرور فيلمنامه هاى پيشنهادى است. استاد درباره نقش معلم به ما مى گويد: «اين نقش را خيلى دوست دارم، البته يك بار هم در فيلم مدرسه اى كه مى رفتيم ساخته داريوش مهرجويى در نقش ناظم مدرسه بازى كردم. اين فيلم قرار بود كوتاه باشد اما كم كم به فيلم بلندى تبديل شد و به صورت محدودى هم در سينماها به نمايش درآمد.»
مجيد مجيدى كارگردان صاحبنام سينما نيز كه پيش از فيلمسازى به عنوان بازيگر شناخته مى شد،سه بار در نقش معلم بازى كرده است. او در فيلم هاى شنا در زمستان (محمدكاسبى)، دو چشم بى سو (محسن مخملباف) و خدا مى آيد(فيلم كوتاه ساخته خودش) در لباس معلم به ايفاى نقش پرداخته است.
خسرو شكيبايى نيز در دو فيلم رابطه و عبور از غبار (ساخته هاى پوران درخشنده) در نقش معلم بازى كرده است. همچنين جهانبخش سلطانى نيز در مجموعه فيلم هاى «قصه هاى مجيد» ساخته كيومرث پور احمد در نقش ناظم ظاهر شده است.
يكى از پر فروش ترين فيلم هاى دهه ۶۰ «دبيرستان» است كه اكبر صادقى آن را كارگردانى كرد. در اين فيلم بيژن امكانيان بازى خاطره انگيزى از نقش معلم ايفا كرد. او دبير دلسوزى بود كه براى رهايى شاگردانش از بند اعتياد سختى هاى زيادى را تحمل كرد.
جهانگير الماسى (پشت پرده مه)، فرخ نعمتى (سراب)، پارسا پيروزفر (زن زيادى) و.‎/‎/ از جمله بازيگرانى هستند كه در اين نقش بازى كردند.
همچنين گلاب آدينه (شكار خاموش)، رويا نونهالى (آب را گل نكنيم)، شبنم قلى خانى (يك الف ناقابل و جوجه اردك من)، نيلوفر خوش خلق (دايره زنگى)، مريلا زارعى (زن زيادى)، نيكى كريمى، مريلا زارعى، نگين صدق گويا و صغرى عبيسى (واكنش پنجم) نيز در نقش معلم، آموزگار يا دبير ظاهر شدند.